Yenidoğan sarılığı kalıcı zihinsel özür bırakabilir

Uzmanlar, yenidoğan bebeklerde sarılık hastalığına sebebiyet olan kandaki bilirubin maddesinin normal seviyelerin üstüne çıkmasının, bebeklerin beyninde kalıcı hasara sebebiyet olabileceğini ve kalıcı zihinsel özür bırakabileceğini belirtiyor.

Türkiye’de taze doğan bebeklerin yaklaşık yüzde 60’ında, her 10 bebeğin ise 6’sında taze doğan sarılığı görülüyor.

Keçiören Eğitim Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı Hastalıkları Uzmanı Dr. Fahrettin Erdoğan, yenidoğan sarılığının, yalnızca taze doğan bebeklerde görülen, kandaki “bilirubin” maddesinin artışına bağlı oluşan bir hastalık olduğunu söyledi.

Hastalığın, her zaman tehlikeli sınırlara yükselmediğini belirten Erdoğan, bilirubin maddesinin, “önce göz akında sonra da ciltte birikmesiyle” göz ve cildin sarımsı bir renk aldığını kaydetti.

Sarılık bebeklerde zihinsel özür bırakabilir

Erdoğan, zamanında doğan bebeklerde bir haftayı, erken doğan bebeklerde 2 haftayı aşmayan, belli düzeyleri geçmeyen ve bebek açısından tehlikeli olmayan “fizyolojik sarılık” ile tehlikeli olabilen taze doğan sarılığının karıştırılmaması gerektiğini kaydetti. Bu iki sarılığın, lakin kandaki bilirubin düzeylerine bakılarak kesin olarak ayırt edilebileceğini belirten Erdoğan, “Bunun açısından bilirubin miktarmü yapılabilen bir merkeze başvurulması gerekir” dedi.

Yenidoğanlarda, kanda olan bilirubin maddesinin fazla yapılması ve vücuttan atılımının ise yavaş olmasının, kanda yüksek oranda birikmeye sebebiyet olduğunu belirten Erdoğan, şunları kaydetti:

“Kan grubu uyuşmazlığı, anne sütünün gerekli verilmemesi, kandaki mikroorganizmalara bağlı enfeksiyon gelişmesi gibi çeşitli faktörlerin de araya girmesiyle ‘bilirubin’ maddesi kanda çok aşırı düzeylere çıkabilir ve bebek açısından tehlikeli olabilir. Bu tür durumlarda ‘bilirubin’ maddesi beyine oturabilir ve beyinde kalıcı hasar yapabilir, zihinsel özür bırakabilir.”

Erdoğan, taze doğan sarılığının, erişkinlerde ve çocuklarda görülen, mikrobik ve karaciğeri tutan virüslerle oluşan iltihabi “mikrobik sarılıkla” da karıştırılmaması gerektiğine işaret ederek, “Yeni doğan sarılığı pek çok nedeni olan ve mikropla ilişkisi olmayan, yalnızca taze doğana özgü bir durum. Mikrobik sarılık ise tüm yaş gruplarında görülebilen karaciğer iltihaplanmasına bağlı bir durum” dedi.

Yeni doğanların yüzde 60′ında görülüyor

Yenidoğan sarılığının görülme sıklığının çok sık olduğuna dikkati çeken Erdoğan, Türkiye’de taze doğan bebeklerin yaklaşık yüzde 60’ında, her 10 bebeğin ise 6’sında yenidoğan sarılığı görüldüğünü kaydetti.

Erdoğan, yenidoğan sarılığı görülen bebeklerin bir kısmının hastanede tedavi altına alınması gerektiğini belirterek, yenidoğan servisinde yatan bebeklerin çoğunluğunun riskli yenidoğan sarılığı nedeniyle tedavi gördüklerini söyledi.

Yenidoğan sarılığının geçici olduğunu lakin yüksek bilirubin düzeylerinde kalıcı zihinsel hasara sebebiyet olabileceği açısından ihmal edilmemesi gerektiğinin altını çizen Erdoğan, annelerin bebeklerini iyi gözlemlemesi gerektiğini söyledi.

Erdoğan, yenidoğan sarılığı hastalığında, ilk olarak göz akındaki sarımsı rengin yüzden başlayarak gövdeye, ayaklara ve ellere doğru yayıldığını belirterek, “Sarı renk ne derece belirginleşirse, hastalık o derece ilerlemiş demektir. Bu, en kolay bebeğin yüzüne ve gözüne bakarak anlaşılır” dedi.

Bu belirtiler görüldüğünde, bebeğin en kısa zamanda uzman doktora götürülmesi gerektiğini ifade eden Erdoğan, “Kan testlerinden sonra sarılığın düzeyi tespit edilir. Eğer, belirtiler ilk 24 saat içinde çıkmışsa, bu mutlaka patolojik hastalık belirtisidir ve mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir” uyarısında bulundu.

Erdoğan, sarılığın, zamanında doğan bebeklerde ilk 3-4 günde, erken doğanlarda ise 5-6 günde en yüksek seviyesine ulaştığını belirterek, erken taburcu olan bebeklerin 3 günlük olduğunda mutlaka hastaneye getirilerek kontrol edilmesi gerektiğini kaydetti.

Henüz ilaç tedavisi yok

Yenidoğan sarılığında henüz deneme aşamasında olanlar hariç belli bir ilaç tedavisi olmadığını belirten Erdoğan, şunları söyledi:

“2 tip tedavi var. Eğer sarılık belli sınırlar içindeyse öncelikle ‘Fototerapi’ denilen ışık tedavisi uygulanır. Bebek, gözleri korunarak belli dalga boyundaki ışık altına konulur. Böylece kanda biriken ve cilde gelen bilirubin maddesinin yıkımı sağlanır. Bu tedavinin süresi, hastalığın durumuna göre değişir ve bebek ortalama 3-4 gün kadar hastanede yatar. bilirubin düzeyinin, ışık tedavisi sınırlarını aşması durumunda kan değişim tedavisi yapılır. Göbeğe yerleştirilen bir kateter yardımıyla, bebeğin kanı değiştirilerek kan bilirubin düzeyi düşürülür.”

Erdoğan, bebeğin en kısa süre içinde anne sütü alması ve sürekli emzirilmesi gerektiğinin de altını çizdi.

Sıcak hava bilirubin miktarını artırıyor

Sıcak havanın, bilirubin maddesini artırıcı etki yaptığına da işaret eden Erdoğan, bebeğin terlemeyle birlikte sıvı kaybettiğini ve bunun da kandaki bilirubin ve tuz miktarının artmasına sebebiyet olduğunu söyledi.

İlk günler sarı giydirmeyin

Bebeklerin doğduğunda üstüne sarı tülbent örtülmesi ve ilk günler sarı renkte kıyafetler giydirilmesi ile sarılığın tedavi olacağı yönündeki inanışların yanlış olduğunu ifade eden Erdoğan, “Bunlar tamamen hurafe. Bebeğinizi böyle giydirirseniz, yalnızca bebeğinizin sarardığının fark edilmesini de engellemiş olursunuz. Bu sebeple kesinlikle sarı giysiler giydirilmesini önermiyoruz” dedi.

]]>