Çocuklarda kalp sağlığına dikkat

Çocuk kalp ameliyatlarının yapıldığı merkez adetsının az olması nedeniyle doğuştan kalp hastalığı ya da kalp anomalisi olan bebeklerden yalnızca 2 bini ameliyat şansı elde yakalayabiliyor. Bu sebeple çocukların kalp sağlığı açısından ebeveynlere önemli görevler düşüyor.

Anadolu Sağlık Merkezi Kalp Sağlığı Bölümü’nden Pediatrik Kalp Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Ahmet Şükrü Mercan çocuklarda doğuştan kalp hastalığıyla ilgili soruları yanıtladı.

Anne babası kalp hastası olan her çocuk kalp hastalığına aday mıdır?
Anne babası kalp hastası olan her çocuk kalp hastalığına aday değildir fakat doğuştan kalp hastası olan annelerin çocuklarında da aynı patolojinin olması nadir de olsa görülen bir durumdur. Anne veya babasında doğumsal kalp hastalığı bilinen çocukların ana karnındayken izleme alınması fetusda aynı patolojinin görülme şansı az bile olsa gereklidir. Böylece hem gerekli olabilecek müdahale açısından geç kalınmamış olacak hem de lakin kalple ilgili anomali onarılamayacak kadar ağırsa hamileliğin sonlandırılması söz konusu olabilecektir.

Riskli çocuklarda kalp check-up’ı hangi yaşta yapılmalıdır?
Her doğan bebek doğduğu anda rutin olarak bir çocuk doktoru tarafından muayene edilmelidir. Bu sebebiyet önemlidir? Bazı kalp ameliyatlarının yapılabilmesi zamanla sınırlıdır o yüzden aile hastalığı geç fark ederse bebek gereken kalp ameliyatını olamayacağı açısından ya kısa süre sonra hayatını kaybedecek veya ideal olmayan başka bir ameliyat yapılmak zorunda kalacak ve yaşadığı süre boyunca bunun sıkıntısını çekecektir. Doğduğu anda çocuk doktoru tarafından muayene yapılamayan çocuklarında muhakkak uygun bir zamanda muayene ettirilmeleri gerekmektedir çünkü birçok kalp hastalığı yıllar boyu hiçbir belirti vermeden durabilir.

Türkiye’de çocuklarda en çok hangi kalp hastalıkları görülüyor?
Türkiye’de çocuk kalp hastalıkları ile genel bir bilgi bankası bulunmamaktadır bununla birlikte çocuk kalp ameliyatlarının çok yapıldığı kliniklerde görülen anomalilerden en sık rastlananı halk arasında kalbin delik olması diye tarif edilen kulakçıklar ve karıncıklar arasındaki deliktir. Bununla birlikte akciğere giden damar darlıkları akciğere ve vücuda giden damarların tersten çıkması kalpte delikle birlikte akciğere giden damarın dar veya tam tıkalı olması gibi durumlar sık görülür.

Çocuk ne kadarlıkken kalp ameliyatı olabilir?
Çocuklarda ve bebeklerde ameliyat açısından yaş ve ağırlık gibi bir sınırlama yoktur ihtiyacı olan yenidoğan bebeklerde doğduğu saat bile ameliyat yapılabilir hatta 500-600 gramlık prematüre bebeklere bile ameliyat yapılabilmektedir.

Bir aile çocuğunun kalp hastası olduğunu nasıl fark edebilir?
Bir bebeğin kalp hastası olmasından şüphelenilmesi ilk olarak bebeğin annesinin memesini ya da biberonu iyi emmemesi ile kendini gösterir. Bebek çabuk yorulur morarması olabilir. Daha sonraki aylarda ise gelişme geriliği kilo alamama ile aileyi şüphelendirir. Her kalp hastalığı açısından belirtiler farklı olmasına rağmen ileri safhalarda bayılma nöbetleri morarmada artma düşkünlük efor kapasitesinde azalma görülebilecek bulgulardır.

Hastalığı olan bir çocuğa kalp nakli ne zaman yapılır?
Toplumda kalp nakli ile bütün sorunların biteceği önyargısı vardır. Kalp nakli yapılan hastalar vücut kalbi reddetmesin diye normalin üstünde ilaç kullanmak durumundadırlar buna rağmen kalp nakli yapılan hastaların yarısından fazlası 10 yıl içinde hayatını kaybeder. Kendi kalbi ile ve yapılan gerekli müdahalelerle yıllarca hayat kalitesi fazla bozulmadan yaşabilen çocuklarda kalp nakli düşünülmemesi gereken bir seçenektir. Buna rağmen başka biçimde tedavi edilemeyecek çocuk hastalarda kalp nakli son seçenek olarak düşünülebilir. Ancak buradaki en önemli sıkıntı çocuğa veya bebeğe uyabilecek boyutlarda kalp bulmaktır. Ülkemizde yılda ortalama 50 ile 70 arasında kalp nakli yapılmaktadır. Ancak olan kalplerin büyük çoğunluğu erişkin boyutlarda kalplerdir yani çocuklar açısından kalp bulmak bir hayli zordur.

Çocuklarda kalp sağlığı açısından dikkat edilmesi gereken hususlar

– Bebeğin ilk 6 ay boyunca anne sütüyle beslenmesi, daha sonraki yaşamında bulaşıcı olmayan hastalıkların gelişmesini önler.

– Çocuğunuza, sigara dumanının olmadığı bir çevrede yaşama olanağı sağlayın.

– Evinizde sağlıklı beslenme prensiplerine uygun hareket edin.

– Besleyici içerik bakımından zengin, sağlıklı yemekler pişirin.

– Diyetinizde sebze ve meyvelere, işlenmemiş tahıllara, doymamış yağlara ve yağsız ürünlere, yağsız ete, balığa ve baklagillere yer verin.

– Yemeklerinizde ayçiçeği yağı, zeytinyağı, mısırözü yağı gibi sıvı yağları tercih edin.

– Tatlılardan ve abur cubur besinlerden sakının.

– Hem aktiviteyi engelleyen, hem de abur cubur yemeyi teşvik eden televizyonun izleme saatlerini azaltın.

– Çocuğunuzu güvenli bir biçimde egzersiz yapmaya teşvik edin.

]]>